Blog

xanuunka H pylori ee Soomaalida. Xanuunka H pylori ee Soomaalida waa caabuq caloosha ah oo khatar ku ah dumarka Soomaaliyeed, maqaalkani wuxuu sharxayaa 7 sababood iyo hababka ugu muhiimsan ee looga hortagi karo.

Caafimaad Darrada Soomaalida: 7 Sababta Xanuunka H. Pylori iyo Hababka Hortaggamayoclinic+1​

Hordhac – Muqdishu Qisadii:

Caafimaad darrada bulshada Soomaaliyeed waa arrin aad u weyn oo saameyn ku leh nolosha maalinlaha ah, awoodda shaqo, waxbarashada, iyo xitaa mustaqbalka carruurta. Anigoo ah dhakhtar muddo badan ka shaqeynayay caafimaadka bulshada, dhowr jeer ayaa dumarka iyo qoysaska Soomaaliyeed iga codsadeen in aan faahfaahin ka bixiyo xanuunnada caloosha iyo mindhicirka, gaar ahaan xanuunka H. pylori oo noqday “boqorka” xanuunnada caloosha ee Soomaaliya iyo qurbaha.nccid+3​

Markii aan sanadkii 2019 joogay Nairobi, waxaan ka shaqeynayay laba rug caafimaad oo ku yaal xaafadda Islii oo Soomaalidu ku badan yihiin. Halkaas ayaan si cad ugu arkay in dumarka Soomaaliyeed ee shaqada guriga, nadaafadda carruurta, iyo diyaarinta cuntada mas’uul ka ah ay aad ugu badan yihiin xanuunka H. pylori, halka rag badani u arkaan “xanuun calooleed caadi ah” oo aan u qalmin dhakhtar. Inta badan bukaannadaasi ma aysan haysan macluumaad cilmi ku dhisan oo ku saabsan sida uu xanuunkani ku faafayo, khataraha uu leeyahay, iyo sida loo hortago ama loo daaweeyo.publichealth.arizona+3​

Maqaalkan, waxaa lagu sharxi doonaa si fudud oo faahfaahsan:

• Maxaa sabab u ah in H. pylori uu ugu bato bulshada Soomaaliyeed.wikipedia+1​

• Sida uu u shaqeeyo nidaamka dheefshiidka iyo meesha uu bakteeriyadani ku dhuumanayso.clevelandclinic+1​

• Dhibaatooyinka uu keeni karo haddii aan la hortagin ama la daaweyn.ucsfhealth+1​

• 7 hab oo awood leh oo heer dowlad, qoys, iyo shaqsi ah oo looga hortagi karo.medicalnewstoday+2​

Caafimaad Darrada Soomaalida – Maxaa Sabab U Ah?

Caafimaad darrada – gaar ahaan xanuunnada caloosha iyo mindhicirka – waa dhibaato aad u caam ah oo ku dhex jirta bulshada Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogaan. Dad badan oo Soomaali ah ma haystaan adeegyo caafimaad oo joogto ah, caymis caafimaad, ama wacyigelin ay ku fahmaan calaamadaha halista ah ee jidhku u soo dirayo.nccid+2​

Sababaha caafimaad darrada waxay ku xiran yihiin dhowr arrimood oo isku darsamay: saboolnimo, nadaafad xumo, biyo nadiif ah oo la’aan, cunto isku dheelli tiran oo yaraata, iyo diiradda oo badanaa lagu saaro xanuunnada degdegga ah sida shuban-biyoodka ama jadeecada. Xanuunnada caloosha ee daba-dheeraada waxa loo arkaa “gaas” ama “qandho caloosha ah” taasoo ka dhigaysa in dadku iska dulqaataan illaa xanuunka uu ka noqdo mid aad u daran.pmc.ncbi.nlm.nih+3​

Xaaladdan dhexdeeda, bakteeriyada H. pylori waxay heshay jawi ay si sahlan ugu faafto, maadaama ay door weyn ka ciyaaraan biyo wasakhaysan, cunto aan si fiican loo karin, gacmo aan la dhaqin, iyo ciriiri qoysaska dhexdiisa.pmc.ncbi.nlm.nih+2​

H. pylori – Waa Maxay Bakteeriyadani?

H. pylori (Helicobacter pylori) waa bakteeriyo yar oo qaab qalloocan leh oo ku nool xuubka gudaha ee caloosha, gaar ahaan qeybta sare ee mindhicirka yar. Waxay u adkaysataa aashitada caloosha iyadoo soo saarta kiimikooyin u oggolaanaya inay ku noolaato meelaha intiisa kale bakteeriyadu ku dhintaan.wikipedia+1​

Dad badan ayaa qaada infekshanka carruurnimada, waxaana lagu qiyaasaa in ka badan kala bar dadka dunida qaarkeed ay ku jirto bakteeriyadan, gaar ahaan dalalka saboolka ah. Nafaqo xumada, nadaafad xumada, iyo la noolaanshaha dadka badan ee isla guri ku jira ayaa kor u qaada halista lagu qaadayo.pmc.ncbi.nlm.nih+3​

Bakteeriyadu waxay dhaawacdaa xuubka caloosha, waxayna kicisaa barar joogto ah (chronic gastritis) oo muddo kadib sababi kara boogo, dhiig-bax, iyo kordhidda halista kansarka caloosha.ucsfhealth+2​

Sidee Buu H. pylori Ku Fidaa?

Waxaa la rumeysan yahay in H. pylori uu ugu badan ku gudbo laba waddo:publichealth.arizona+2​

1. Fecal–oral – saxaro ilaa af: marka biyo, cunto, ama gacmo wasakhaysan oo saxaro ku jirto loo isticmaalo diyaarinta cuntada.homehealthpatienteducation+1​

2. Oral–oral – af ilaa af: marka la wadaago koobab, qaado, ama lagu dhawaado qof qaba infekshanka, gaar ahaan gudaha qoysaska.wikihow+1​

Tani waxay sharxaysaa sababta qoysaska Soomaaliyeed ee carruur badan iyo dad badan ku nool hal guri ay halis gaar ah ugu jiraan. Carruurtu waxay wadaagaan dhalooyinka, koobabka, iyo saxuunta, halka dadka waaweyn qaarkood ay isticmaalayaan biyo ceel ama wadiiqo aan la karkarin.pmc.ncbi.nlm.nih+1​

Nadaafad xumada musqulaha, qooysyada aan lahayn meel gooni ah oo gacmaha lagu dhaqo, iyo u adeegsiga hal tuwaal ama maro qoys dhan ayaa sii kordhiya faafitaanka.homehealthpatienteducation+1​

5 Dhibaato oo Waaweyn oo H. pylori Keento

1. Gastritis – Bararka Caloosha
   Bakteeriyadu waxay kicisaa barar xuubka caloosha ah, taasoo keenta xanuun, gubasho, calool-fiiq, gaas, iyo dareen culays ah oo caloosha ah. Dadku waxay inta badan u arkaan “gaas” caadi ah, balse haddii uu socdo bilo ama sanado, wuxuu bilow u noqon karaa dhibaatooyin kale.myhealth.alberta+2​

2. Boogaha Caloosha iyo Mindhicirka (Peptic Ulcer)
   Marka xuubku sii dhaawacmo, aashitada calooshu waxay sameys